Ako si Genaro R. Gojo Cruz, Isang Maligayang Pagdating!

Gig and the Amazing Sampaguita Foundation, Inc. (GASFI) is happy to announce that ten stories won the Gig Book Storywriting Contest. The authors will receive P20,0000.00 each, a winner’s certificate, and a chance for their story to be published as a full-color, fully-illustrated children’s book.

Arranged alphabetically by title, the winning stories are:

Hello, Tatay!
-----by Genaro R. Gojo Cruz
Ishmael And The Ocean
-----by Franklin P. Andaya
Junior's Diary
-----by Carlo Baltazar Ventura
My Dad And I Travel The World
-----by Francesca Cielo M. Ravanes
Postcards To Papa
-----by Raissa Claire R. Falgui
Postscript For Pio
-----by Mia Ayroso Buenaventura
The Stranger At My Door
-----by Gail Christiane Te
The Woman In Daddy's Wallet 
-----by Fernando R. Gonzalez
What's Inside A Turtle's Shell?
-----by Raymond G. Falgui
When You Are Away
-----by Bella Charina Alexandra D. Mercado

GASFI, the contest sponsor, is a non-profit organization. Founded and headed by Marissa Oca Robles, GASFI is driven by three of Marissa’s passions: honoring the memory and youthful spirit of her son Gig, promoting the reading habit among children and their families, and serving the needs of Filipino seamen and their families.

The first has to do with turning the loss of a loved one into life-affirming action.

The second is about giving children and their families something that will always keep on giving: a life-long and shared love of reading. “Twenty Minutes At Bedtime” is not only GASFI’s slogan, it is also the minimum amount of time, Marissa believes, that parents should set aside everyday to read to their children.

The third means continuing and expanding the life-work of Marissa’s family, a hallmark of which is the Associated Marine Officers and Seaman’s Union of the Philippines (Amosup), the largest union of seafarers in the world founded and headed by her father, Captain Gregorio S. Oca.

Marissa plans to publish all ten winning stories as full color illustrated children's books. This time, the books might turn out to be more thought provoking and meaningful for seafarer children and their families. In the previous year, the rules specified: “The theme must be something that seafarers’ families---especially children---can identify with. The story must . . . resonate well with children whose fathers are mostly away at sea.” This year, the rules also stated that “bonus points and a greater chance of winning will be given to positive, sensitive, and creatively child-appropriate stories that deal with difficult seafarer family issues like relatives, in-laws, neighbors, troubled teens, money management, parental infidelity, sibling rivalry, resentment, anger, alienation, abandonment, illness, and others.”

All in all, the storywriting contest received more than a hundred and fifty stories. The judges were Karina Africa Bolasco, children's book author and Publishing Manager of Anvil Publishing, Inc.; Neni Sta. Romana Cruz, children's author, book reviewer, educator, and Chairman of the National Book Development Board (NBDB); and Beaulah Pedregosa Taguiwalo, children's illustrator and Regional Advisor for the Society of Children’s Book Writers & Illustrators (SCBWI).

For inquiries about the Gig book project,
e-mail gigbookcontest@gmail.com
or visit http://gigbookcontest.blogspot.com.

For inquiries about GASFI,
e-mail gigfoundation@gmail.com
or visit http://www.gasfi.com/

(Narito ang bahagi ng aking talumpatisa Graduation ng Holy Rosary Academy of Las Pinas. Sana ay mabasa ng mga magkokolehiyo.)

Ako po'y lubos na natutuwa dahil ako'y nakarating sa inyong magandang eskuwelahan at nagkaroon ng pagkakataong magsalita sa harapan ng mga magsisipagtapos ngayong hapon.

Mahirap ang tungkulin ng isang Guest Speaker dahil tungk...ulin niyang magbigay-inspirasyon sa mga magsisipagtapos. Paano nga ba magbigay ng inspirasyon?

Naisip ko, gayahin ko na lang kaya ang mga politiko na ang sinasabi ay sinabi na rin ng iba kapag sila ay naiimbitahan din maging Guest Speaker sa eskuwelahan dahil malapit na ang eleksiyon. Sa kanila maririnig ang mga katagang, “Ang kabataan ang pag-asa ng bayan” na tiyak na narinig din nila sa iba at di naman nila alam kung saang tula ito sinabi ni Rizal, o ang mas sikat na “Ang kahirapan ay di hadlang sa kahirapan.”

Pero naisip ko, di naman ako politiko. Ayoko ring magtunog politiko dahil ang layunin ko talaga rito ngayong hapon ay ma-inspire kayong mangarap at magtapos nang mas mataas kurso sa kolehiyo, at di para manghingi ng boto. Kaya magsasalita ako batay sa aking mga tiyak o espesipikong karanasan at kaalaman bilang estudyante noon, at ngayon ay bilang guro at manunulat.

Kung mapapansin ninyo, ang mauunlad na bansa ay naglalaan ng malaking pondo sa kanilang sistema ng edukasyon taon-taon. Bagaman may ilang bansa tulad halimbawa ng Amerika ngayon ay unti-unti na ring kinakaltasan ang kanilang pondo sa edukasyon bagaman malaki pa rin naman.

Taon-taon lagi nating maririnig sa mga balita telebisyon ang kakulangan sa maraming pangangailangan sa mga pampublikong eskuwelahan tulad ng kakulangan sa klasrum, silya, aklat, guro, at iba pa. Paulit-ulit itong problema dahil di naman talaga nabibigyang-solusyon. Mukhang di kayo maka-relate, dahil tiyak kong ang mga kakulangang ito ay di ninyo naranasan sa eskuwelahang ito.

Maganda ang inyong mga klasrum na marahil ang iba ay air-conditioned pa, maayos at walang surot ang inyong mga silya, kompleto kayo sa mga aklat na kung minsan ay tinatamad pa kayong dalin o madalas ay iwinawala pa ninyo, may mga mahuhusay kayong guro sa bawat asignatura.

Bukod sa aking mga nabanggit, tiyak na may library pa kayo, computer room, maayos na covered court, drinking fountain, maayos na canteen, may service kayo papasok sa eskuwelahan at pauwi ng inyong mga bahay, lahat-lahat na. Kaya sa palagay ko, higit na dapat kayong maging matatalino at mahuhusay na estudyante dahil kompleto kayo sa lahat ng bagay sa inyong pag-aaral.

Madalas kasing mayroon pa rin tayong hinahanap. Hindi natin nakikita o napahahalagahan ang mga bagay na mayroon na tayo. Nakakalimutan natin na may mga estudyante lalo na yaong mga nasa pampublikong eskuwelahan ang wala ng alinmang sa mga nabanggit ko. Pero nakagugulat dahil may mga galing sa pampublikong eskuwelahan na mahuhusay pa rin kahit marami ang kulang sa kanilang pag-aaral.

Patunay lamang na kung tagalang seryoso ang isang estudyante sa kanyang pag-aaral at may pangarap siyang gustong marating, hindi hadlang ang maraming kulang sa kanya.

Kaya kayo nag-aral sa Holy Rosary Academy of Las Pinas ay dahil alam ng inyong mga magulang na malaki ang problema ng ating pampublikong edukasyon. Kaya bilang pasasalamat, isang masigabong palakpakan ang ibigay natin sa ating eskuwelahan dahil sa pagiging katuwang nito ng ating gobyerno sa pagbibigay nang maayos na pasilidad at de-kalidad na edukasyon.

Ang tunay na laban para sa inyo ay magsisimula pa lamang sa pagtungtong ninyo sa kolehiyo.

Unang naging problema ng ilan sa inyo ay kung saan magkokolehiyo.

Siyempre, pumasok agad sa isip ninyo ang apat na pangunahing universities sa bansa, ang UP, Ateneo, La Salle at UST.

Pero nakapa-competitive ng entrance exam sa UP dahil ito ay isang State University. Nakapahirap makapasok. Kakaunti ang tinatanggap yung talagang matatalino at muli dahil limitado ang pondo ng gobyerno.

Kung sa Ateneo, La Salle, UST naman, bukod sa mga kilalang mga universities ang mga ito, kailangan ding ihanda ng inyong mga magulang ang malaking halaga/pera upang makatapos kayo sa piniling kurso. Inutil na rin ngayon ang mga educational plan ng mga insurance company na hinulugan ng inyong mga magulang nang maraming taon dahil sa pagkalugi ng mga ito.

Sa ilang mga estudyante o kaklase ninyo, kung di man pumasok sa kanilang isip ang apat na university na binanggit ko, pinili nila ang university may magandang uniform, o ang university na papasukan ng kanilang crush o best friend.

Pero alam ba ninyo, wala sa pangalan ng university ang ikatatagumpay ng isang estudyante.

Babanggit ako ng isang patunay. Sa nakaraang civil engineering exam, tatlong estudyante ng Catanduanes State Colleges sa Birac Catanduanes ang nag-top. Ilan taon na itong pinatutunayan ng Catanduanes State College. Natalo nila ang mga kilala at mamahaling university sa Maynila. Sino ba ang nakarinig na sa inyo ng Catanduanes State Colleges? Hindi kilala ang kanilang university pero ang graduates nila pumapasa at nagta-top pa sa exam. Ano ang pipiliin ninyo? At kung mababasa ninyo sa Philippine Daily Inquirer ang buhay ng mga estudyanteng nag-top, literal na iginapang ng kanilang mga magulang ang kanilang pag-aaral sa kolehiyo.

Sa pagpili naman ng kurso, madalas na piliin ng mga estudyante ang kursong patok sa ibang bansa at may mataas na sahod o ang kursong may magandang tunog kapag binigkas ang pangalan.

Kaya nga napaka-ironic na sabihing “Ang kabataang ang pag-asa ng bayan.” Paano magiging pag-asa ng bayan ang kabataan kung literal silang pinaaalis ng gobyerno upang magpasok ng dolyar sa ating bansa? Paano magiging pag-asa ng bayan ang katabaan kung hindi nag-i-invest ang gobyerno sa kanila?

Siguro mas tumpak na sabihing “Ang kabataang ang pag-asa ng ibang bansa” dahil unang-una, halimbawa ang mga Pilipino nars natin ang nag-aalaga sa matatandang Japanese, Italian, American, German, at iba pang lahi. Manghang-mangha ang ibang lahi kung paanong mag-alaga ang mga nars na Pilipino. Tanging ang lahing Pilipino lang ang makagagawa nito. Mapipilay ang buong-mundo kung walang Pilipino dahil tayo ang sumasalo sa mga mahihirap, delikado, nakamamatay, at inayawang trabaho ng ibang lahi. Sinasakop ng mundo ang mga Pilipino bilang mga alila. Pambihira rin ang tapang ng mga Pilipinong nagtatrabaho sa ibang bansa na may digmaan pero ayaw pa ring umuwi.

Sa tingin ko, kailangang linawin ng gobyerno o ng ating presidente ang talagang gusto niya para sa ating bansa.

Halimbawa, kung gusto niyang mapaunlad talaga ang Pilipinas, palakasin ang mga kursong kailangan ng bansa.

Halimbawa, ayon sa Technical Education and Skills Development Authority (TESDA) at ng Commission on Higher Education (CHEd) kailangang-kailangan ng bansa ang mga estudyante kukuha ng kursong pagsasaka. Bigla kayong napangiwi!

Kasi ang akala ninyo ay literal kayong magtatanim sa mga bukid at masisikatan kayo ng araw. Sa pag-aaral ng agriculture, isa lamang sa maaari ninyong pag-aaralan sa mga laboratoryo iba't ibang breed ng bigas o ng ibang crop at kung paano ito napaparami na bagay sa ating klima o panahon. Ganito ang ginagawa ng ating mga kalapit na bansa sa Asia kaya ang nangyayari ngayon, tayo ang umaangkat ng bigas sa Thailand at Vietnam. Nakakahiya ito. Tayo ang eksperto sa pagtatanim ng palay bakit tayo ang bumibili o umaangkat sa kanila. Tandaan nating nasa ating bansa ang pinakaunang laboratoryo ng palay sa rehiyon, ang International Rice Research Institute (IRRI) na nasa Los Baños, Laguna. Tayo ang nagturo sa mga kalapit nating bansa sa Asia sa pagtatanim ng palay pero mukhang tayo ang di nag-a-apply ng ating itinuturo sa kanila sa ating bansa.

Anong baduy sa kursong Agriculture kung ikaw ay magiging katuwang sa paglikha ng pagkain para sa maraming Pilipinong nagugutom? Sa tingin ko, mas baduy ang mga mga kumukuha ng kursong kailangan ng ibang bansa? Bago pa tuluyang maging pabrika o pagawaan ng mga spare parts ng teknolohiya ng mayayamang bansa, ang malalawak nating lupain, sana'y magamit ito ng mga Pilipinong nag-aaral na Agriculture bilang kanilang laboratoryo.

Sa larangan ng teknolohiya, mapapansin ang mga kursong kaugnay nito ay nakapokus lamang sa kung paano gagamitin ang mga ito. Hindi itinuturo sa mga estudyanteng Pilipino kung paanong gumawa mismo ng teknolohiya. Kaya ang nangyayari, nagsisilbing market o bagsakan lamang tayo ng mga teknolohiya ng ibang bansa. Tuwang-tuwa naman tayo sa tuwing may bagong modelo ng cellphone, laptop, o Apple I-pad, Nano at iba pa. Tandaan natin, hinding-hindi tayo ang nakikinabang sa mga ito sa mas matagal na panahon. Sabi nga, ang paraan ngayon ng pananakop ng mayayamang bansa ay sa pamamagitan ng kanilang teknolohiya. Kaya habang-habang palit kayo nang palit ng cellphone pinayayaman ninyo ang ibang bansa. Mas effective ito kaysa pisikal na pananakop.

Dapat ang maging tuon ng mga kursong may kaugnayan sa teknolohiya ay kung paano tatapatan ng Pilipinas ang mga kompanya ng Microsoft o Apple. Hindi ba napakagandang isipin na tayo na mismo ang gumagawa ng ating cellphone, laptop, o kompiyuter na ginagamit?

Kung ”Apple” ang kay Steve Jobs, tatawaging nating ”Bayabas” ang sa atin. O baduy na naman para sa inyo! Walang baduy hangga't ito ay gawa nating mga Pilipino at ang kita para ay sa Pilipinas.

Problema natin sa kasalukuyan ang langis/petroleum. Kapansin-pansing wala na naman tayong ginagawa para solusyunan ang problemang ito. Alam natin, kitang-kita na ng ating dalawang mata, paubos na ang deposito ng langis sa mundo. Kaya nga kinokontrol na ng US ang mga bansang pinagmumulan nito? Ano ang ginagawa natin? Wala! Mga pantapal o panandaliang solusyon tulad ng Pantawid Pasada.

Sa DLSU-Manila, may ginawa ang mga estudyante ng engineering sa aming pamantasan na Solar Car. Napakalinaw na ito ang sagot sa ating problema sa langis pero ano ang ginagawa ng ating gobyerno. Baka maunahan na naman tayo ng ibang bansa, bilin ang imbensiyong ito ng mga taga-La Salle at i-produce nila nang marami tapos tayo uli ang magiging bagsakan ng kanilang solar car.

Laging deadma lang ang gobyerno sa mga imbensiyon nating mga Pilipino. Maraming tayong imbensiyon na binili na ng ibang bansa, isang halimbawa na lang ay ang Flourescent Lamp ni Agapito Flores na ibang bansa na ang nagpo-produced.

Pero kailangan nating magtiis sa taas ng langis. Kasi di puwedeng di tayo aangkat dahil malaki ang ipinapanik nitong buwis sa gobyerno. Dahil sa langis, may mga sasakyang pribado at pampubliko tulad ng jeep, bus at iba pa na gumagamit nito na nagpapanik din ng buwis sa gobyerno. Kung matatanggal ang langis, tiyak na maraming politiko ang aalis din sa gobyerno. Napansin ninyo, kahit ang sagot ay bisikleta sa ating problema sa pampubliskong transportasiyon, di ito ginagawa ng ating gobyerno.

Isipin ninyo, kung magbibisikleta tayo papasok at pauwi ng eskuwelahan ang daming problema ng bansa ang mabibigyang-solusyon. Pero mahirap magbisikleta sa kalye natin dahil sa maraming driver ang di marunong gumamit ng kalsada.

Alam ba ninyo na may isa ring estudyante ng UP na nakagawa ng Bamboo Bycicle. Sayang talaga ang talino nating mga Pilipino!

Kailan kaya tayo papansinin ng ating gobyerno sa ating mga imbensiyon.

Malinaw ang sagot, kung nais ng ating gobyerno na mapaunlad ang ating bansa, kailangang suportahan nito ang produkto ng talino ng mga kabataang Pilipino.

At kung mangyayari ito, doon talagang mapatutunayang nating totoo ang kasabihang ”Ang kabataan ang pag-asa ng bayan.”

Sa mga magsisipagtapos ngayong hapon, kailangan kayo ng ating bansa. Kung kayo ay mag-aaral sa isang state university, huwag namang lumabas agad ng bansa. May tungkulin kayong maglingkod sa ating mamamayan dahil sila ang nag-aral sa inyo. Kung sa private university naman kayo mag-aaral, sige lumabas na agad kayo ng bansa. Pero lagi ninyong tatandaan na Pilipino kayo at may pananagutan sa ating bansa. Magpasok kayo ng pera sa ating bansa dahil ito ang lantarang ipinagagawa sa ating ng kasalukuyang gobyerno. Kung sapat ang inyong naipon, magnegosyo sa loob ng ating bansa. Magbigay ng trabaho sa ating mga kababayan.

Lakihan natin ang ating mga pangarap para sa ating bansa. Isa mga sa sinasabing dahilan ng di pag-unlad ng mga Pilipino ay dahil sa kung mangarap tayo ay kay liliit. Sa isang Pilipino, sapat na ang magkaroon ng sari-sari store sa harap ng kanyang bahay, ang maging magtataho sa araw-araw, ang maging mananahi, ang mamasukan bilang facetory worker.

Lakihan natin ang ating mga pangarap. Gusto kong magkaroon ng supermarket, gusto kong maging supllier ng taho sa NCR, gusto kong magtayo ng sariling school, gusto kong magtayo ng sarili kong pabrika. Lakihan natin ang ating mga pangarap nang tumaas din ang ating pagtingin sa ating mga sarili. Tandaan natin, di tayo kailangang maging alipin ng ibang bansa dahil tayo ay dakila at matatalino. At kung tayo naman ang uunlad, di naman natin gagawin iyon sa kanila o sa ibang lahi dahil tayo ay makatao.

Hihintayin ko ang tagumpay ninyo aking mga mahal na estudyante! At asahan ninyong gagawin ko rin ang aking part bilang guro at manunulat ng ating bansa.

Sana ay hindi ko lamang kayo na-inspire sa aking sinabi, sana na challenge ko kayo. Talagang marami tayong kailangang gawin para sa ating mahal na bansa, sa ating nag-iisang Pilipinas!

Isang magandang hapon sa lahat!

Link

Bilang isang bata, nahahati sa dalawang probinsiya ang aking mga alaala--ang Pastol sa Bulacan na kinatitirikan ng aming lumang bahay at ang San Joaquin sa Batangas kung saan ako unang tumuntong sa eskuwelahan.  Pagkatapos ng San Joaquin, balik uli ako ng Pastol matapos ang halos apat na taon.  Buti na lang, walang nabago sa aming lumang bahay noong umalis ako.  Ganoon pa rin ito tulad noong aking iwan.  Walang nabawas.  Walang nadagdag.  'Yun nga lang mas lalong naging luma.

Noong bago ako tumira sa San Joaquin, Batangas at di pa ako kinukuha ng aking Nanay para mabuhay kasama niya, bihirang-bihira ko siyang makita.  Di ko alam kung saan siya nakatira.

Isang tanghali, isinama ako ng isa kong kapatid na babae sa bahay ni Impong Onang.  Doon nakita ko si Nanay, nakaupo at tahimik.  Kaharap ni Impong Onang.  Maganda ang suot ng aking Nanay.  Halatang galing siya sa malayo.  Lumapit ako sa kanya.  Di ko na matandaan kung may sinabi ba siya o ibinilin sa akin.  At di ko rin matandaan kung may sinabi ako sa kanya.  Pero hanggang ngayon, malinaw na malinaw sa aking isipan ang kanyang mukha.  Parang kay lungkot ng kanyang mukha.  Parang may salaming mababasag sa gilid ng kanyang mga mata. 

Pagkaraan, umuwi na kami ng aking Ate at nakalimutan ko na rin ang aking Nanay.  Nangahoy na lang ako sa kagubatang tanaw sa likod ng aming bahay.  Doon sa kung saan tanaw ang tatlong matatandang puno ng sampalok na madalas ko ring akyatin noon.  Nangahoy ako at kumuha ng mga siit na puwedeng ipanggatong o ipangparikit ng kalan.   Inipon ko ang mga tuyong kahoy at siit.  At saka tinalian.  Binibitbit ko itong parang isang matanda.

Ngunit nang papaahon na sa kalsada pauwi, di ko na maiahon ang mga tuyong kahoy at siit.  Parang biglang itong naging napakabigat.  Parang muli akong naging bata.  Nag-iiyak ako dahil sa lintik na mga kahoy na di ko maiahon!  Napakasimple namang bagay na di ko magawa!

Ang bigla'y naalala ko ang aking Nanay na kaharap ko kani-kanina lang.  Nakalimutan ko, dapat pala akong humabol sa kanya. Gusto kong umuwi sa bahay na kanya ring inuuwian.

Nag-iiyak ako pero di na dahil sa mga tuyong kahoy at siit na di ko maihon sa kalsada kundi dahil kailangan ko pala ang Nanay ko!

ni Genaro R. Gojo Cruz

BAKASYON NG TAONG 1990 ako tinuli kasabay ng pinsan kong si Alex na papasok na rin bilang first year hay skul sa darating na pasukan.

Umagang-umaga, nakabisikleta kaming nagpunta sa bahay ni Mang Ading na kilalang manunuli sa aming lugar. May dala kami tig-isang kaha ng Phillip (bilang bayad) at bagong biling blade na gagamitin sa pagtuli sa amin. Magha-hay skul na kami kaya kailangan na kaming matuli.

Paulit-ulit kong isinisiksik sa isip ko nang umagang iyon ang lagi kong naririnig—ang pagpapatuli ay parang kagat lang ng langgam. Kung parang kagat lang ng langgam ang pagpapatuli, kayang-kaya ko nga!

Sa ilalim ng isang punong sampalok kami tinuli ni Mang Ading. Kasama namin ang mga nakataling kalabaw at ang mga tumpok-tumpok na tae nito.

Gumupit muna si Mang Ading ng dalawang kapirasong tela na nilagyan ng butas sa gitna.

Sandaling-sandaling lang nangyari ang lahat. Si Alex ang una. Pinaghubo ni Mang Ading ang aking pinsan. Ipinasuot niya ang munting balat ng titi sa isang maliit at patulis na kahoy. Nang lapat na ang balat sa kahoy, saka niya hiniwa ng blade ang lintik na balat.

Pagkahiwang-paghiwa nang balat, nagtatalon-talon si Alex habang nguya-nguya ang dahon ng bayabas. Pagkatapos, isinuot ni Mang Ading sa butas ng tela ang titi ni Alex at saka tinalian.

Sumunod ako. Ibinigay ko ang baon kong blade. Inalis niya ang balat ng bago kong biling blade. Ganoon din ang dinaanan ko. Pagkahiwang-pagkahiwa sa lintik na balat, umagos ang sariwang dugo. Nagtatalon-talon ako habang ngumunguya ng dahon ng bayabas. Isinuot din sa may butas ng tela ang titi ko.

Pauwi, nakabisikleta pa rin kami ni Alex. Isang kamay lang namin ang nakahawak sa manibela habang ang isa naman ay nakahawak sa aming short sa takot na baka madikit ang tela sa aming mga sariwang sugat.

Sumunod na ang mga rituwal na ito sa araw-araw—paglalaga ng dahon ng bayabas upang gamiting paglanggas, pagdudurog ng penicillin para ibudbod sa sariwang sugat, at paggupit ng malinis na tela na lalagyan ng butas sa gitna na pagsusuutan ng pinakaulo ng titi nang maghilom at di magdikit ang hiniwang balat na napalibot dito.

Napakahirap maglinis ng sariling sugat lalo na kung dumikit na ang tela sa pinatutuyong sugat. Impiyerno ang pakiramdam lalo na kung may langib na natutuklap! Masakit ding umihi lalo na sa umaga! Ang dami ko ring nasira o ginupit na kamiseta para lang sa kapirasong tela na binubutasan ko sa gitna.

Naiisip ko noon kung bakit kailangan pang tuliin ang isang lalaki. Sino ba ang nakaisip nito? Ano bang problema kung di tuli? Ano ba ang problema kung nababalot ng balat ang titi? Di ba’t higit na kapana-panabik kung nakatago at laging may sorpresa!

Ilang linggo rin akong di nakaalis ng bahay at nakapagbisikleta! Maraming buong maghapon namin ni Alex ang naubos sa kuwentuhan sa harap ng kanilang tindahan. Pinag-usapan namin ang mga kalbaryo sa pagpapagaling ng aming kani-kaniyang sugat. Kumustahan kami sa aming pinatutuyong sugat.

Sana, uso na noon ang mga libreng tuli sa mga center. Ano kaya ang pakiramdam na tuliin nang walang pakiramdam? Mas madali na rin ngayong gumaling ang sugat dahil sa kung ano-anong tabletang maiinom. Ang mga pamangkin kong lalaki sa ospital tinuli.

Sa mga usapan, narinig ko—kapag bagong tuli, huwag daw titingin sa mga babae dahil baka mangamatis daw, kapag di raw tuli, magiging mutain daw ang mga magiging anak, madumi raw kapag di tuli at magiging sanhi ng iba’t ibang sakit, at kapag natuli na raw ang isang lalaki, magiging mabilis raw ang paglaki o pagtangkad.

Maaaring totoo ang ilan sa mga paniniwalang ito. Pero ang sabihing parang kagat lang ng langgam ang pagpapatuli, ay isa talagang malaking kasinungalingan.

Kahit papaano, natutuwa akong nadama ko ang matinding hapdi o sakit sa pagpapatuli.
Minsan lang tutuliin sa buong buhay niya ang isang lalaki tapos magpapatanggal pa siya ng pandama? Parang di tuli ‘yon! Parang nagpabunot ka lang ng ngipin! May dugo pero walang sakit! Ano ‘yon?

PAHABOL:
Nitong nakaraang linggo lang, nalaman kong sa doktor pala tinuli nang sabay-sabay ang mga kapatid kong lalaki. Nakadama ako ng kakaibang hapdi, mas mahapdi pa sa tinamo kong sugat noong tuliin ako nang matulis na kahoy at ng matalim at bagong-bagong blade na Gillete.

Ano ang nagtulak sa iyo na magsulat ng children’s book?

Noon kasi (mga huling taon ng dekada 90), di pa  gaanong pansin ang pagsusulat para sa mga bata.  Ito ang nagtulak sa akin upang sumulat ng mga kuwento at tulang-pambata.  Bukod dito, noon kahit ano, sinusulat ko.  Pero nagpayo ang isa kong guro sa kolehiyo na mag-pokus muna ako sa isa.  Naisip kong magpokus sa kuwentong-pambata.  Mapalad naman akong kinilala ang aking ilang mga kuwentong-pambata.  

                Marami ring akong karanasan noong bata na gusto kong ikuwento.  Sa palagay ko, pinakamabisang genre ang kuwentong-pambata para maikuwento ang mga ito.

Anong approach ang ginamit mo sa paggawa ng libro?

                Walang isang  approach sa pagsulat ng kuwentong-pambata.

                Pero kung pang-Palanca ang aking isinusulat na kuwento, dapat appealing sa matanda, kasi matatanda ang judge. 

Pero kung para sa  aklat-pambata, marami akong isinasaalang-alang, halimbawa, gamit ng wika, dami ng salita sa bawat pangungusap, paksa na malapit sa batang Pilipino, musikang nililikha ng mga salita kapag binibigkas o binabasa, at iba pa.  Kapag nagsusulat ako ng kuwento para gawing aklat, nagiging biswal ang aking pag-iisip.  Lagi kong iniisip, ano ang magiging itsura nito kapag inilapat na sa pahina o nilagyan ng ilustrasiyon ng isang artist.

Kaya di lahat ng nagwagi sa Palanca ay maganda ring lalabas kung isinaaklat.     

Ano ang tema ng mga kwento ng mga libro mo?

                Sa mga unang aklat-pambata na isinulat ko, marami ang tumalakay sa kahirapan ng buhay.  Pero kahit ukol sa kahirapan ang aking kuwento, sinisikap ko itong maging magaan at Masaya.  Lagi kong iniisip kung papaanong tinitingnan ng bata ang kanyang kakulangan ng damit, bahay, pagkain, at iba pa.  May mga batang kasing ang tingin ng iba ay mahirap pero sa mismong bata, siya ay Masaya at kuntento.  Ganito ko nakita ang mga batang-lansangan.  Ang pangarap nila, good for one day lang.  

                Pero sa ngayon, sinisikap kong talakayin ang iba pang paksa, tulad halimbawa ng selosan ng magkapatid, pagkakaroon ng broken family, pagiging anak ng isang OFW, at iba pa. 

May sinusundan ka bang format sa paggawa ng libro?

                Mayroon.  Kailangangb lumalaro sa 13 hanggang 14 na eksena ang isang buong kuwentong-pambata upang sumapat sa aklat-pambata na may 26 hanggang 28 na pahina.  Mahalaga rin maging buo at tiyak ang bawat eksena.  Ito rin kasi ang magiging guide ng artist sa paglalapat ng ilustrasiyon sa kuwento.

Makulay ba ang mga libro mo?

                Lahat ng libro ko ay makulay.  Sa tingin ko, mahalaga ito lalo na kung ang layunin ay ilapit ang bata sa libro o hikayatin siyang mahalin ang pagbabasa. 

Mahilig ka ba sa mga bata? Para sa mga bata lang ba ang libro mo? Pambabae lang o panglalaki?

                Naging guro ako ng mga bata sa elementarya kaya wala akong choice kundi turuan at pakinggan sila.  Pero bilang isang manunulat para sa mga bata, sa palagay ko, napakahalaga ng pakikisalamuha sa mga bata.  Sa ganitong paraan, makukuha mo ang kanilang sensibilidad at kung paano nila tinitingnan ang kanilang sarili at kapaligiran.  

Lahat tayo ay dumaan sa pagkabata pero kalian pa iyon?  Kaya mahalaga ang patuloy na connection sa mga bata dahil sa kanila pa rin patungo ang mga kuwentong-pambata naisulat ko.  

Ilang libro na ang nagawa mo?

                20 aklat-pambata na ang aking naisulat.

Tagalog lang ba ang mga libro mo?

                Nasa wikang Filipino ang lahat ng aking mga aklat-pambata pero ang iba rito ay may salin sa wikang Ingles.  Mas lumalaki ang market ng isang aklat-pambata kung ito ay bilingual.

Ano ang magsasabi na, ah ito nga ang gawa ni G. Gojo Cruz?

                Di ko masabi kung ano ang nagiging tatak ng aking mga kuwento.  Basta gusto kong maging boses ng mga batang pinagkaitan ng maayos na bahay, komunidad, damit, pagkain, pamilya, edukasyon, pagmamahal, at iba pa ang aking mga kuwento.  Gusto kong ma-appreaciate ng mga batang maykaya ang mga bagay na mayroon sila.

                Bilang isang bansang mahirap tulad ng Pilipinas, tiyak kong maraming batang Pilipino ang nabubuhay na marami ring kulang.    

 

BUMILI AKO NG lupa. 

            Ang una kong binili ay may sukat na 500 square meters.  Ang sumunod naman ay may na sukat 247 square meters.  Magkatabi ang lupa dahil iisa naman ang may-ari.   Partikular ako sa sukat ng lupa kahit pa wala akong ideya kung gaano ito kalaki o kaliit.  Pero sabi ng ilang kakilala na napagkuwentuhan ko, malaki na raw ito.    

            Hulugan ang unang lupang binili ko buhat sa aking kapatid, hinati sa tatlong bayaran.  Binayaran ko naman ng buo ang pangalawang lupa.

Naipalipat ko na rin sa aking pangalan ang mga titulo ng lupa.   Di rin pala biro ang gastos sa pag-aayos ng mga titulo.

Gustong-gusto ko ng pabakuran ang lupa.  Gusto kong makita ang kabuuan ng aking pinagpaguran sa ilang taong pagtuturo at pagsusulat.  Gusto kong magkaroon ng dagdag na inspirasyon upang lalong maging masikap at masinop sa aking kinikita.

Marami akong naiisip na gawin sa lupa. 

Gusto kong magtayo ng sarili kong eskuwelahan. Pero kapag naiisip ko na ang mga dapat gawin at ang malaking responsibilidad kaakibat nito, umaayaw na ako.  Gusto ko sana ang eskuwelahang mura at nakatuon sa pagiging makabayan at sining ang kurikulum.

Kung di eskuwelahan, gusto kong tayuan ito ng palaruan para sa mga bata.  Gusto kong bigyan sila ng kanilang sariling lugar sa paglalaro.  Gusto kong marinig ang kanilang mga tinig habang naglalaro, habang nagpapadausdos, nagduduyan, o naglalambaras sa mga hawakang bakal. 

Kung di palaruan, gusto kong tayuan ito ng kubo na aking magiging bahay- sulatan.   Maraming punong makikita sa lupa—may punong-mangga, langka, abokado, siniguelas, at chico—mga punong may malaking kaugnayan sa aking kamusmusan.  Mainam na lugar ito upang magsulat.  Nais ko ring balikan ang aking hilig, ang pagtatanim.  Pero masyadong makasarili ang balak kong ito!

Naisip ko, gusto ko rin sanang tayuan ito ng isang bahay na bato na maaaring puntahan ng sinumang gustong magsulat.

Maraming ako balak at gustong gawin sa lupa.  Pero alam kong di birong halaga ang aking kakailanganin upang matupad ang alinman sa isa sa aking balakin.  Ngayon pa lang, iniisip ko ang gastos sa pagpapabakod. 

Sa dami ng aking naiisip na gustong gawin, baka mas mabuting ipinagbili ko lang ang lupa sa mas mahal na mahalaga at maglakbay na lang ako sa ibang bansa.  Pero mukhang makasarili uli ang ganitong plano.

May nagsasabi sa aking napakaaga ko raw magpundar.  Dapat daw sana, i-enjoy ko muna ang aking kinikita—halimbawa, bumili ng sariling sasakyan, mag-travel sa ibang bansa, bumili ng kung ano-anong mamahaling kagamitan, at iba pa.  Napakaaga pa raw para isipin ko ang kinabukasan.

Pero sa tuwing iisipin ko ang kakapirasong lupa na kinatitirikan ng aming lumang-bahay noon na nakasangla pa sa bangko, ang panggigipit sa amin noon ng ilang pinsan namin na iusod ang lumang-bahay dahil lumampas sa kanilang lupa, ang hirap na dinanas ng aking mga kapatid, ng aking mga magulang na walang pampagamot o pambayad sa opistal, at kung babalikan ko ang buhay na walang-wala ako, nakadarama ako ng takot.  Ayokong bumalik sa ganoong buhay!     

May isa pa akong plano, gusto ko ring bilin mula sa may-ari ang natitira pang 400 square meters sa kanyang lupa.  

Pero madali na ang anuman o susunod ko pang plano basta may hakahandang pera na alam kong dapat ko pang pagpawisan ng dugo.

ni Genaro R. Gojo Cruz

 

NASA PINAKADULO NG Baranggay Pastol ang aming bahay. 

Tinatawag na Pastol ang aming lugar dahil dito matatagpuan ang malawak na pastulan ng mga baka, kalabaw, at kambing.

            Kakaiba ang aming bahay lalo na kung gabi.  Di ito kasingliwanag ng ibang bahay sa Pastol, pero masaya kami kapag gabi kahit wala kaming ilaw.  Di kasi kaya nina Nanay at Tatay ang magpakabit ng koryente.  Kaya kailangan bago dumilim, nagawa na namin ni Buknoy, ang bunso kong kapatid, ang aming takdang-aralin at nabasa na ang mga dapat basahin.

            Di na kami takot ni Buknoy sa dilim.  Kapag naglalaro kami sa likod ng aming bahay, liwanag lang ng buwan at ng mga bituin ang ilaw namin.  Kung minsan, parang nagiging korteng kapre at higante ang malalaking puno ng akasya sa aming paligid, pero di kami natatakot. Alam kong kakampi namin ni Buknoy ang dilim.  Di nila kami tatakutin dahil mga kaibigan namin sila.

            “Kuya, tingnan mo ang buwan, ang kinang-kinang.  At ang mga bituin, kahit kay liit-liit pero ang liwa-liwanag,” sabi ni Buknoy habang nakaupo kami sa malaki at nakausling ugat ng punong akasya.

            “Sana Kuya, minsan bumabang lahat ang mga bituinat ilawan ang ating bahay. Di ko pa kasi nakikita ang ating bahay kapag gabi,” hiling ni Buknoy habang kikislap-kislap din ang mga mata.

            Tinanaw namin ni Buknoy ang kay liwanag na buwan at ang kay liliit na bituin. 

Sana magkatotoo ang hiling ni Buknoy, bumaba ngang lahat ang mga bituin at ilawan ang aming madilim na bahay. 

Biglang umihip ang malamig na hangin. 

 

Pero di naman talaga madilim na madilim ang aming bahay.  May gasera naman kami.  Tuwing hapon, laging may uwing gaas si Tatay.  Lagi siyang nakabisikleta kapag pumapasok sa trabaho.  Malayo-layo kasi ang kaniyang pinagtatrabahuhan.  Nagbabalot siya ng mga bihon sa isang pabrika.

            Ilalagay ni Nanay sa gasera ang gaas na uwi ni Tatay.  Di nakalilimutan ni Nanay na palitan ng mitsa ang gasera kapag mahina na ang apoy nito.  Pero kahit wala kaming ilaw na kasingliwanag ng ilaw ng bahay ng aming mga kapitbahay, masaya naman kami.

            Pero kung minsan, nag-uuwi rin si Tatay ng mga kandila.  Pero sinisindihan lang ito ni Nanay kapag may okasyon.  Tulad nung bertdey ko, bertdey ni Buknoy, bertdey ni Tatay, bertdey ni Nanay, at tuwing Pasko. 

Teka! Malapit na nga pala ang Pasko.

“Bukas magsisimulang gumawa ang mga taga-Baranggay.  Kakabitan daw ng malalaking parol ang bawat poste ng koryente sa buong Baranggay Pastol,” balita sa amin ni Tatay habang naghahapunan kami.

 

Kinabukasan, hinintay namin ni Buknoy ang mga magkakabit ng mga parol sa bawat poste, pero nangawit lang kami sa kahihintay.  Wala pa ring parol na nakasabit doon sa posteng natatanaw namin sa malayo.  Tiningnan ko ang posteng nasa tapat ng aming bahay.  Sana makabitan din ito ng maliwanag at magandang parol.

            “Kuya, sana magkaroon ng parol ang posteng ‘yan!”

Ginulo-gulo ko ang buhok ni Buknoy.  Pareho pala kami ng iniisip.

 

“Naku! Ang ganda-ganda ng mga parol na ikinakabit ng mga taga-Baranggay.  Nakita ko kaninang pag-uwi ko.  Pinailaw na nila.  Para akong nagbibisikleta sa isang napakaliwanag na palasyo,” balita sa amin ni Tatay habang naghahapunan kami.

“Parang palasyo?” mahinang sabi ni Buknoy. 

Kahit madilim, kitang-kita ko ang pagkislap ng kaniyang mga mata.  Alam ko, gusto rin niyang makita ang mala-palasyong liwanag.

 

Kinabukasan, muli naming hinintay at tinanaw-tanaw ni Buknoy ang mga magkakabit ng parol sa bawat poste ng koryente, pero nangawit lang uli kami sa kahihintay.  Di pa rin umaabot sa poste sa tapat ng aming bahay, maging sa pinakamalayong posteng natatanaw namin ang maliliwanag na parol na ibinabalita ni Tatay.

Kaya kinagabihan, hinabaan ko ang aking dasal. 

Sabi ko—

“Panginoon, sana, sana umabot sa posteng nasa tapat ng aming bahay ang maliwanag na parol.  Gusto kong sumaya sina Nanay at Tatay, lalong-lalo na si buknoy sa darating na Pasko.” 

Umandap-andap lang ang ilawang gasera sa mesa. 

Sana magkatotoo ang aking dasal.

 

Kinabukasan, naglaro na lang kami ni Buknoy ng luksong-baka sa likod ng bahay, hanggang sa marinig naming tinatawag kami ni Nanay.

“Ato! Buknoy! Nasa’n kayo? Hali kayo! Dalian n’yo!”

Agad naming pinuntahan si Nanay na nasa tarangkahan.

“Kinakabitan na ng parol ang poste sa may ibayo.  Nakikita ba ninyo? Ayun!” sabay turo ni Nanay sa malayong poste.

 

Kinagabihan, tinanaw namin ni Buknoy sa may bintana ang parol na ikinabit sa may poste sa ibayo.  Ang liwa-liwanag.  Totoo ang balita ni Tatay.  Itinuro ni Buknoy ang maliwanag na parol.  Alam ko, gustong-gusto talaga ni Buknoy na tingnan nang malapitan ang parol sa ibayo.

 

Hinintay namin kinabukasan ang mga taga-Baranggay na magkakabit ng mga parol.  Pero tulad uli ng dati, nangawit at nainip lang kami ni Buknoy sa kahihintay. 

Siguro, di na makakabitan ng parol ang poste sa harapan ng aming bahay. 

Siguro nagkulang ang parol. 

Siguro dahil nag-iisa lang naman ang bahay namin sa dulo ng Baranggay Pastol. 

Siguro dahil alam nilang sanay kami sa dilim at walang ilaw. 

Siguro alam nilang kakampi namin ni Buknoy ang dilim, ang mga nagkokorteng kapre at higanteng punong akasya tuwing madilim na madilim. 

Siguro talagang hanggang doon lang sa may poste sa ibayo ang kakabitan ng mga parol. 

Siguro talagang di na kami makakakita ni Buknoy ng ilaw na parang palasyo sa liwanag.

 

Ang lamig-lamig.  Sobrang lamig kaya dinoble ni Nanay ang damit ni Buknoy at saka ibinigay sa amin ang isang makapal at kulay-pulang kumot.

“Matulog na kayo at marami pa akong gagawin.  Hihintayin ko pa ang Tatay n’yo,” sabi ni Nanay pagkatapos na maikabit ang kulambo. 

Natulog kami ni Buknoy.

Pero ginising kami ni Nanay.  May kakaibang amoy sa loob ng aming bahay.  Kay ganda ng mesa.  Nakasindi ang isang malaki at kulay dilaw na kandila.  May pansit sa bilao, iba’t ibang kulay at bilog-bilog na puto, tinapay at coco jam, at may namamawis pang juice sa pitsel.

Itinaas ni Tatay ang aming bintana at nagulat kami ni Buknoy sa sobrang liwanag na pumasok sa loob ng aming bahay. 

Agad kaming dumungaw ni Buknoy ang bintana at nakita namin ang kay kinang na parol na nakasabit sa poste sa tapat ng aming bahay.

“Kuya, bumababa pala ang mga bituin tuwing Pasko!” sabi ni Buknoy habang nakikita ko rin sa kaniyang mga mata ang maliit na parol.

“Oo, bumababa sila tuwing Pasko.”

Naging biglang parang palasyo ang aming bahay dahil sa liwanag na galing sa parol.  Dumungaw din sina Nanay at Tatay. 

At pinagmasdan naming lahat ang huling parol na ikinabit sa Baranggay Pastol.

Link

ni Genaro R. Gojo Cruz

 

PUMASOK NA NAMAN ang ber.  Ito ang mga panahong nagiging matingkad sa akin ang mga alaala noong bata ako.   Tulad noong mga nagdaang taon, mabilis na mabilis na namang lalakad ang mga buwan ng ber at sasalubungin na naman nating lahat ang Bagong Taon.  Pero di tulad ng iba, lungkot ang nararamdaman ko kapag pumapasok na ang mga buwan ng ber.

Sa amin sa Bulacan, pangkaraniwan lang na araw ang Pasko.  Ang talagang hinihintay ng mga tao sa amin ay ang pagpasok ng Bagong Taon.

Lalo sa amin, pangkaraniwan lang talaga.  Walang maaasahang handa sa mesa.  Walang salusalo.  Walang bigayan ng regalo at lalong walang  bukasan ng regalo. 

Isang Bagong Taon ang di ko malilimutan.  Malamig na malamig noon sa aming bahay.  Tanda ko, dalawa lang kami ng aking kapatid na si Kuya Tuan sa bahay.  Wala na noon ang aking Tatay.  At ang iba ko namang kapatid ay may mga asawa na at may iba ng bahay. Habang abala ang mga kapitbahay namin—na mga kamag-anak din namin, tahimik na tahimik naman sa aming bahay.  Nag-imbita ang kapatid ng aking Tatay na lumipat daw kami sa kanila, pagdating ng Bagong Taon.

Balak ko, hihintayin ko lang talaga ang Bagong Taon.  Ewan ko sa aking Kuya Tuan kung ano ang balak niya.

Pero naghalungkat ako sa silong ng aming bahay, sa aming kusina.  May  nakita akong ilang piraso ng pulang gulaman.  Naisipan kong iluto ito.  Nagpakulo muna ako ng tubig at saka itinambog ang ilang piraso ng gulaman.  Nilagyan ko ng maraming asukal at saka ko inilagay sa isang mangkok.  Pagkagising ko mamayang eksaktong alas-12, kakainin ko ang ginawa kong gulaman.  Tiyak na malamig na ito mamaya.  Inilagay ko sa aming eskaparate na taguan namin ng ulam.     

Ganoon ako noong bata ako.  Mahilig akong magluto.  Kung ano-ano ang iniluluto ko—tsamporado,  nilaga o pritong saging o kamote, pancake na binili ko pa ang harina sa isang panaderya sa may Halang, at kung ano-ano pa.  At kapag naparami ang luto ko, nagbibigay ako sa aming mga kapitbahay na mga pininsan ko rin.

Pagkatapos kong lutuin ang gulaman, natulog muna ako.  Tiyak na paggising ko mamaya, buong-buo na ang gulaman.  Matindi pa rin ang ginaw na aking nararamdaman noon.  Niyakap kong mahigpit na mahigpit ang aking unan at saka natulog.  Alam kong magigising ako sa malalakas na paputok.

Pero nagkamali ako sa aking inaakala.  Nagising akong tahimik na tahimik ang paligid.  Walang ingay, walang mga sigawan, walang mga paputok, walang amoy ng kalulutong pansit at pritong manok ng aming mga kapitbahay.  Amoy na lamang ng mga paputok na sumama sa hangin.  Lumipas na pala ang Bagong Taon nang di ko namamalayan, habang ako ay natutulog.

Pinuntahan ko ang gulamang niluto ko kanina lamang.  Buong-buo na ito at puwedeng-puwede ng kainin.  Kumuha ako ng kutsara at kinain ang gulamang dapat sana ay kakainin ko sa oras ng pagpasok ng Bagong Taon.  Kahit napatamis ang timpla ko, ayos pa rin.  

Kung minsan, talagang sinasadyang makaligtaan natin ang pinakaaabangang oras o okasyon nang di natin maramdaman ang lupit ng lamig, ng kahirapan, at ng pag-iisa sa isang tahanang laging madilim at walang bumibisita.

PASKO ANG PINAKAAABANGANG buwan ng mga batang Pilipino. 

Sa aking karanasan bilang bata noon sa San Joaquin, Batangas, naging gawi ko na kasama ng ibang bata na magbahay-bahay upang manghingi ng Pamasko—barya o kendi.  Lihim na lihim ko itong ginagawa dahil isa akong Iglesia. 

Pagdating ng hapon, puno na ng barya at kendi ang aking bulsa.  Pinipili ko ang mga bahay na may christmas tree dahil alam kong mayaman sila. Totoong di nawawala ang hikayat ng Pasko sa akin noong bata ako.

Pero habang lumalaki ako at nadaragdagan ang edad, unti-unting nawawala ang kinang at hikayat ng Pasko.  Ngayon, nasasabi kong ang Pasko ay para lang talaga sa mga bata.  Sa matatanda, ang Pasko ay panahon lamang ng paggastos—maraming dapat bilhin para sa kung sino-sinong mahahalaga at di gaanong mahahalagang tao.  Higit na nagiging materialistic ang tao tuwing darating ang Pasko.  Pero sabi nga, higit na mahalaga ang pagbabahagi ng mga biyayang natanggap sa buong taon, higit na mahalaga ang magbigay kaysa tumanggap.  Ang Pasko ay panahon ng pagbibigayan.  Siyempre, ito ay upang bigyang-katwiran lang ang matinding paggastos tuwing Pasko. 

Gusto kong balikan ang aking pagkabata, ang damdaming aking nararamdaman noon tuwing darating ang Pasko.  Ang pag-asang may magbubukas na tahanan sa akin at sa mga kasamahan kong bata lalo na yaong may malalaki at makikinang na christmas tree sa bahay.   Pero kahit anong gawin ko, wala na ang kakaibang kinang, ang masarap, magaan, at makabuluhang pakiramdam tuwing darating ang Pasko.   

Pero isang araw ng Sabado, nakita ko ang isang munting parol na yari sa papel na nakasabit sa bahay ng aking kapatid.  Gawa ito ng aking isang pamangking babae.  Payak na payak ang parol—gawa sa pad paper, kinulayan ng krayola, nilagyan ng ginupit na pinakurba-kurbang papel para gawing buntot.    

Sa sandaling iyon, habang pinagmamasdan ko ang munting parol na yari sa papel, bigla kong naramdaman ang kakaibang damdamin—ang payak ngunit makabuluhang damdamin. 

Sa sandaling iyon, na di ko inaasahan, naramdaman kong muli ang maging bata—may magbubukas na tahanan upang ako ay papasukin kasama ng iba pang bata.  Naramdaman ko ang masarap na pakiramdam, ng pagkakaroon ng pag-asa at pagbuo muli ng makulay na pangarap. 

Sa mga sandali palang di inaasahan at sa mismong kapayakan ng namamasid, makukuha ang kabuluhan at kahulugan ng Pasko.      

Bigla akong nasabik na muling sumapit ang Pasko!  

KAY SENADOR ERNESTO Maceda galing ang pinakaunang tseke na natanggap at nahawakan ko.  Sikat na sikat noon si Senador Maceda dahil sa kaniyang mga expose.

Sa aking paglalakad pauwi galing sa kaingin, nakita ako ang isang papel na nililipad-lipad ng hangin sa kalsada.  Hinabol ko ang papel at binasa.  Nakasulat sa papel ang mga nagawa ni Senador Maceda—na isa siyang matapang at may paninindigang lingkod-bayan.  Kumakandidato siya noon para muling maging senador ng bansa.   

Sa bandang ibaba ng papel, nakalagay ang kaniyang address.  Nakakatihan ng aking kamay na sulatan siya.  Pagdating na pagdating sa bahay, gumawa ako ng sulat sa kaniya sa wikang Filipino.

Tanda ko, buwan iyon ng Pebrero, at papasok na ang buwan ng Marso.  Bayaran na uli ng aking matrikula sa eskuwelahan.  Wala akong pambayad.  Iniisip ko na nga kung anong bagong dahilan ang isusulat ko sa aking promissory note sa principal para pakuhanin uli niya ako ng periodical test. 

Ang pag-iimbento ng mga dahilan sa promissory note sa tingin ko ang talagang nagturo sa akin  ng malikhaing pagsulat.  Sa dinami-dami ng promissory note ng naisulat ko sa aking pag-aaral sa hay skul, iba-iba ang naiisip kong dahilan.  Naging malikot ang isip ko sa pag-iisip ng mga kapani-paniwalang dahilan.  Ayoko ng pare-parehong dahilan.  Alam na alam ko kung paanong gawing kaawa-awa pero tapat ang laman ng aking promissory note.   Ako rin ang nakapirma sa sulat dahil ako rin naman talaga ang magbabayad.

Ginamit ko ang talento ko sa pagsulat ng promissory note sa pagsulat ko kay Senador Maceda.   Sinabi ko sa kaniya ang masidhi kong pagnanais na makatapos ng pag-aaral sa hay skul ngunit problema ko ang pambayad ng matrikula.  Pagkaraang maisulat at maihulog ang sulat ko kay Senador Maceda, nakalimutan ko na ito.  Suntok sa buwan ang ginawa ko.  Papansinin ba ako ng isang sikat na senador?  Napaka-busy niya para pansinin ang sulat ng isang teen-ager na di naman isang botante.

Pero isang hapon uli, pagkagaling ko sa kaingin, sabik na sabik akong tinawag at kinawayan ng aking Nanay.  May dumating daw akong sulat.  Nang buksan ko, sulat na may kalakip na tseke na galing kay Senador Maceda.  Siya mismo ang nakapirma.  Wala pang isang buwan, sinagot na niya ang aking sulat.  Di ako nakatulog pagdating ng gabi.  Iniisip kong nahawakan at nabasa ni Senador Maceda ang aking sulat.  Ano kaya ang naiisip niya habang binabasa ang sulat ko?           

Dalawang-daang piso ang laman ng tseke, konti na lang ang idinagdag ko para mabayaran ang aking matrikula. 

Bago ko ipinapalit sa kooperatiba sa San Jose del Monte, pina-xerox ko muna ang tseke na hanggang ngayon ay nakatago pa rin sa akin.  Gulat na gulat ang teller ng kooperatiba dahil may tseke akong may pirma ni Senador Maceda.  Tinanong pa ako ng teller kung bakit may tseke akong galing sa kilalang senador.

Pagdating ng Disyembre, pinadalan ko si Senador Maceda ng munting card na ako mismo ang gumawa bilang pasasalamat.   

May isa akong pangarap noon pa na gusto kong matupad ngayon.  Gusto kong makita at makaharap nang personal si Senador Maceda.  Habang tumatagal kasi, lalong nagiging makulit ang batang nasa aking kalooban—gustong-gusto niyang mag-thank you sa mahal na dating senador sa pinakaunang tseke na kaniyang natanggap at nahawakan sa buong-buhay niya.